Interviews en enquête spreken elkaar tegen: wat doe je met die resultaten?

Controleer of je hetzelfde met hetzelfde vergelijkt

Leg de exacte enquêtevraag naast de interviewvraag. ‘Hoe tevreden ben je over de dienstverlening?’ meet iets anders dan ‘Waar loopt de overdracht vast?’ Iemand kan over het geheel tevreden zijn en toch concrete problemen ervaren. Dat is een nuance, geen bewezen tegenspraak. Ook antwoorden over verwachtingen zijn iets anders dan gegevens over feitelijk gedrag.

Vergelijk vervolgens doelgroep, periode en context. Sprak je bij interviews alleen medewerkers van één vestiging, terwijl de enquête organisatiebreed was? Vond de enquête vóór een proceswijziging plaats en het interview erna? Noteer deze verschillen voordat je een verklaring bedenkt. Controleer ook eenvoudige verwerkingsfouten, zoals omgekeerde antwoordschalen, verkeerde filters of verkeerd overgenomen percentages.

Zet bevindingen per onderwerp naast elkaar

Maak een vergelijking met per rij één thema. Noteer de enquête-uitkomst, de interviewbevinding, de betrokken groep en de verhouding tussen de uitkomsten. Ze kunnen overeenkomen, elkaar aanvullen, uiteenlopen of niet goed vergelijkbaar zijn. Een verschil hoort alleen in de categorie ‘tegenstrijdig’ als de uitspraken daadwerkelijk botsen.

Voorbeeld: 28 van de 40 respondenten noemen de algemene samenwerking goed. Vier geïnterviewde planners vertellen dat spoedverzoeken onduidelijk worden overgedragen. Je kunt hieruit niet concluderen dat de enquête onbetrouwbaar is. Mogelijk gaat het om een specifiek proces binnen een positiever totaalbeeld. Deze cijfers zijn fictief en illustreren hoe je de vergelijking afbakent.

Scheid een mogelijke verklaring van aangetoond bewijs

Een verschil kan samenhangen met selectie, formulering, timing of de ruimte om door te vragen. Schrijf niet dat medewerkers sociaal wenselijk antwoordden alleen omdat je interviews kritischer waren. Daarvoor heb je extra aanwijzingen nodig. Het artikel over onderzoek onder eigen collega’s helpt dat risico zorgvuldig te bespreken.

Kies voor formuleringen als ‘Een mogelijke verklaring is…’ en wijs aan welke gegevens die uitleg ondersteunen. Benoem ook wat je niet kunt vaststellen. In een gepubliceerd onderzoek naar triangulatie werden verschillen tussen methoden juist gebruikt om tot een rijkere interpretatie te komen. Dat maakt een verschil onderzoekwaardig; het betekent niet dat iedere mogelijke verklaring daarmee bewezen is.

Verwerk het verschil op drie plekken

In je resultaten presenteer je beide uitkomsten herkenbaar, met hun context en omvang. In je discussie weeg je mogelijke verklaringen en beperkingen. In je conclusie geef je het antwoord dat beide bronnen samen kunnen dragen. Je mag een bron minder zwaar laten wegen als je daar inhoudelijke redenen voor hebt, maar maak die afweging expliciet.

Een passende conclusie bij het voorbeeld kan zijn dat de samenwerking overwegend positief wordt beoordeeld, terwijl de interviews wijzen op een specifiek knelpunt bij spoedoverdracht. Schrijf niet dat de hele samenwerking slecht is en maak het knelpunt ook niet onzichtbaar door alleen het gemiddelde te noemen. Koppel je advies aan het concrete deelprobleem dat je gegevens ondersteunen.

Bepaal of een gerichte aanvulling nodig is

Als het verschil de beantwoording van je hoofdvraag blokkeert, kan een aanvullende controle nuttig zijn. Denk aan het opnieuw bekijken van een databestand, een toegestane documentanalyse of een neutrale vervolgvraag over één procesmoment. Bespreek wijzigingen in je aanpak met je begeleider. Verzamel niet alleen extra gegevens die jouw favoriete verklaring bevestigen.

Bij een nabije deadline is de eerste stap dus controleren, niet automatisch opnieuw meten. Als het verschil onopgelost blijft, benoem je dat en begrens je je antwoord. Je onderzoek kan relevante aanwijzingen opleveren zonder elke onzekerheid op te lossen. Lees ook hoe je de conclusie op je hoofdvraag laat aansluiten.

Vervolgstap

Blokkeren verschillende uitkomsten je conclusie of advies? Laat je gegevens, hoofdvraag en feedback samen bekijken. Direct overleggen kan ook via telefoon, mail of WhatsApp.