Voorbereiding: transcriberen en anonimiseren
Coderen begint met een goed transcript. Werk je interviews (bijna) letterlijk uit, met tijdcodes of regelnummers zodat je later kunt verwijzen. Anonimiseer namen, afdelingen en andere herkenbare details, en bewaar de bestanden volgens de privacyafspraken van je opleiding en opdrachtgever.
Lees alle transcripten eerst één keer helemaal door zonder te coderen. Zo krijg je een totaalbeeld en voorkom je dat je eerste interview je hele codering stuurt. Noteer opvallende thema's in een apart memo.
Stap 1: open coderen
Bij open coderen geef je relevante tekstfragmenten een korte code die de inhoud samenvat. Een fragment als ‘Ik weet vaak pas op maandag welke taken ik die week heb’ codeer je bijvoorbeeld als ‘late taakverdeling’. Codeer alleen wat relevant is voor je onderzoeksvraag; niet elke zin hoeft een code.
Werk je deductief vanuit je theoretisch kader, dan kun je met een startlijst van codes beginnen en die aanvullen. Werk je inductief, dan ontstaan de codes uit de data. Beide is goed, zolang je beschrijft wat je hebt gedaan. Tools als Atlas.ti, NVivo, MAXQDA of een overzichtelijk spreadsheet kunnen helpen, maar het denkwerk blijft van jou.
Stap 2: axiaal coderen
Na het open coderen heb je vaak tientallen codes, met overlap. Bij axiaal coderen breng je ordening aan: je voegt vergelijkbare codes samen, maakt hoofdcategorieën en plaatst codes daaronder. ‘Late taakverdeling’, ‘wisselende prioriteiten’ en ‘onduidelijke rollen’ vallen bijvoorbeeld onder de categorie ‘organisatie van het werk’.
Kijk ook naar verbanden tussen categorieën: welke codes hangen samen, wat lijkt oorzaak en wat gevolg? Leg in een codeboek per categorie een korte definitie vast. Dat maakt je codering consistent en controleerbaar.
Stap 3: selectief coderen
Bij selectief coderen bepaal je welke categorieën centraal staan voor het beantwoorden van je onderzoeksvraag en hoe ze samen het verhaal vormen. Je koppelt de categorieën aan je deelvragen en kiest de citaten die je bevindingen het best illustreren.
Het resultaat is vaak een codeboom: een overzicht van kerncategorieën, subcategorieën en codes. Voeg die als bijlage toe en verwijs ernaar in je methode en resultaten. Hoe je je resultaten vervolgens beschrijft, lees je in interviews analyseren in je afstudeeronderzoek.
Maak je codering navolgbaar
Beoordelaars willen kunnen volgen hoe je van ruwe data tot conclusies bent gekomen. Beschrijf in je methodehoofdstuk welke stappen je hebt doorlopen, of je deductief of inductief werkte, hoe je codeboek is ontstaan en hoe je de betrouwbaarheid hebt vergroot, bijvoorbeeld door een deel van de interviews door een tweede persoon te laten coderen.
Krijg je de feedback dat je codering niet navolgbaar is? Lees dan welk bewijs je moet toevoegen bij je codering. Let daarnaast bij het opstellen van je vragen op sturende interviewvragen, want die beïnvloeden ook wat je kunt coderen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen open, axiaal en selectief coderen?
Open coderen is fragmenten een label geven. Axiaal coderen is die labels ordenen in categorieën en verbanden zoeken. Selectief coderen is bepalen welke categorieën centraal staan voor je onderzoeksvraag.
Heb ik software nodig om interviews te coderen?
Nee. Programma's als Atlas.ti of NVivo helpen bij veel data, maar een goed opgezet spreadsheet of document werkt ook. Belangrijk is dat je stappen navolgbaar zijn.
Moet ik mijn codeboom in de bijlage zetten?
Bij veel opleidingen wel. Een codeboom of codeboek in de bijlage maakt je analyse controleerbaar. Controleer de eisen in je handleiding.
Vervolgstap
Loop je vast in het coderen van je interviews of twijfel je of je analyse navolgbaar is? Laat je data en analyse bekijken en krijg concreet advies. Je kunt ook direct bellen, mailen of WhatsAppen.
Vraag je afstudeeranalyse aan