Wat hoort er in een conclusie?

Een conclusie beantwoordt je hoofdvraag, meestal via de antwoorden op je deelvragen. Je baseert die antwoorden uitsluitend op je eigen resultaten. Nieuwe bronnen, nieuwe cijfers of nieuwe argumenten horen hier niet; die kunnen in de discussie of zijn al eerder in je scriptie aan bod gekomen.

Houd de toon stellig waar je bewijs sterk is en voorzichtig waar het beperkt is. ‘Uit de interviews blijkt dat…’ is beter dan ‘Het lijkt erop dat misschien…’, maar claim niet meer dan je data dragen. In de discussie bespreek je vervolgens de beperkingen; lees daarvoor een discussie schrijven voor je scriptie.

Stap 1: zet hoofdvraag en deelvragen bovenaan

Begin met je hoofdvraag en deelvragen letterlijk onder elkaar. Dat klinkt simpel, maar voorkomt het meest gemaakte probleem: een conclusie die over iets anders gaat dan de vraag. Check ook of je vragen sinds je onderzoeksvoorstel zijn gewijzigd en of je ze overal hetzelfde formuleert.

Zet bij elke deelvraag in steekwoorden het antwoord en de resultaten die dat antwoord dragen. Zie je een deelvraag zonder duidelijk antwoord? Dan zit het probleem waarschijnlijk in je resultatenhoofdstuk. Lees deelvragen beantwoorden in je scriptie.

Stap 2: beantwoord de deelvragen kort en concreet

Schrijf per deelvraag een korte alinea. Begin met het antwoord en verwijs daarna naar de belangrijkste onderbouwing, bijvoorbeeld: ‘Medewerkers ervaren vooral tijdsdruk als belemmering (§4.2). Zeven van de tien geïnterviewden noemen dit spontaan.’ Herhaal geen complete tabellen of citaten.

Gebruik dezelfde begrippen als in je theoretisch kader en resultaten. Wisselende termen maken het voor je beoordelaar lastig om de lijn te volgen.

Stap 3: formuleer het antwoord op de hoofdvraag

Bundel de deelantwoorden tot één integraal antwoord op je hoofdvraag. Dat is meer dan de deelantwoorden achter elkaar zetten: laat zien hoe ze samenhangen en wat het totaalbeeld is. Een voorbeeld: ‘De lage doorstroom wordt vooral verklaard door onduidelijke taakverdeling en tijdsdruk; de bestaande overleggen lossen dit niet op, omdat…’.

Lees daarna je hoofdvraag en dit antwoord achter elkaar. Beantwoordt de alinea letterlijk wat er gevraagd wordt? Zo niet, lees dan wat je doet als je conclusie de hoofdvraag niet beantwoordt.

Stap 4: sluit af en maak de brug naar aanbevelingen

Eindig met een korte slotzin die de betekenis voor de praktijk of het onderzoeksveld benoemt, zonder al aanbevelingen uit te werken. Bij praktijkgericht onderzoek volgen de aanbevelingen meestal in een apart hoofdstuk of paragraaf, en die moeten direct uit je conclusie voortkomen.

Hoe je conclusie en aanbevelingen goed op elkaar laat aansluiten, lees je in conclusie en aanbevelingen schrijven en een advieshoofdstuk schrijven.

Checklist voor een goede conclusie

Controleer voor inlevering: beantwoord je elke deelvraag en de hoofdvraag? Is elk antwoord terug te voeren op je resultaten? Staat er geen nieuwe informatie in? Gebruik je dezelfde begrippen als eerder? Is de omvang in verhouding, meestal enkele pagina's en geen tweede resultatenhoofdstuk?

Laat de conclusie ten slotte lezen door iemand die je onderzoek niet kent. Begrijpt die na één keer lezen wat je antwoord is? Dan zit je goed.

Veelgestelde vragen

Hoe lang moet een conclusie van een scriptie zijn?

Er is geen vaste lengte. Vaak is het enkele pagina's: genoeg om elke deelvraag en de hoofdvraag onderbouwd te beantwoorden, zonder je resultaten te herhalen. Volg de richtlijnen van je opleiding.

Mag je nieuwe bronnen gebruiken in je conclusie?

Nee. De conclusie baseer je op je eigen resultaten. Literatuur om je bevindingen te vergelijken, hoort in de discussie.

Wat is het verschil tussen conclusie en discussie?

De conclusie geeft antwoord op je onderzoeksvraag. De discussie bespreekt hoe betrouwbaar en bruikbaar dat antwoord is, vergelijkt het met literatuur en benoemt beperkingen.

Vervolgstap

Twijfel je of je conclusie je hoofdvraag echt beantwoordt? Laat je scriptie analyseren en ontdek welke onderdelen je beoordeling nog kunnen kosten. Je kunt ook direct bellen, mailen of WhatsAppen.

Vraag je afstudeeranalyse aan