Wat is een probleemstelling?
Een probleemstelling beschrijft het probleem dat je onderzoekt: wat er aan de hand is, waar en voor wie, en waarom dat een probleem is. Ze maakt duidelijk welk gat er is tussen de huidige en de gewenste situatie. Bij sommige opleidingen omvat ‘probleemstelling’ ook de doelstelling en de hoofdvraag; bij andere is het een aparte alinea. Kijk in je handleiding welke definitie geldt.
Een probleemstelling is geen onderwerp. ‘Werkdruk in de zorg’ is een onderwerp; ‘op afdeling X stijgt het ziekteverzuim sinds de invoering van het nieuwe rooster, wat leidt tot extra inhuur en onrust in het team’ is een probleemstelling.
De onderdelen van een sterke probleemstelling
Een werkbare probleemstelling bevat vier elementen: de situatie (wat speelt er en waar), het probleem (wat gaat er mis), de gevolgen (waarom is dat erg en voor wie) en de onderbouwing (waaruit blijkt dat). Die onderbouwing kan bestaan uit cijfers, klachten, observaties of gesprekken met betrokkenen.
Beschrijf het probleem zonder er meteen een oorzaak of oplossing in te stoppen. ‘Het probleem is dat er geen training is’ veronderstelt al de oplossing. Of een training helpt, is juist iets wat je onderzoek kan uitwijzen.
Voorbeeld van een probleemstelling
Een voorbeeld: ‘Bij de klantenservice van organisatie Y is de gemiddelde afhandeltijd van klachten in het afgelopen jaar opgelopen. Klanten geven in de tevredenheidsmeting aan dat ze lang moeten wachten op een reactie, en het team ervaart de werkdruk als hoog. Het is onduidelijk waar in het afhandelproces de vertraging ontstaat, waardoor het management niet gericht kan ingrijpen.’
Uit zo'n probleemstelling volgt logisch een hoofdvraag, zoals: ‘Waar in het klachtafhandelproces ontstaat vertraging, en welke verbeteringen zijn mogelijk?’ Lees ook een hoofdvraag voor praktijkgericht onderzoek formuleren.
Veelgemaakte fouten
De meest voorkomende fouten zijn: een te breed probleem, een probleem dat niet onderbouwd is, een verkapte oplossing, of een probleem dat niet aansluit op de vraag en het doel. Ook een probleemstelling die eigenlijk een persoonlijke interesse beschrijft in plaats van een probleem in de praktijk, levert vaak kritiek op.
Test je probleemstelling met drie vragen: kan een buitenstaander zien wat er mis is? Is er bewijs dat het probleem bestaat? En kun je het binnen je afstudeerperiode onderzoeken? Werk je vanuit je eigen werkpraktijk, lees dan ook een probleemstelling uit je werkpraktijk formuleren en een praktijkprobleem beschrijven.
Van probleemstelling naar onderzoek
Als de probleemstelling staat, formuleer je je doelstelling en onderzoeksvragen. Daarna kies je een methode die past bij de vraag. Bewaak daarbij de rode draad: elk onderdeel van je scriptie moet terug te voeren zijn op het probleem dat je hier beschrijft.
Twijfel je of je probleemstelling scherp genoeg is? Leg hem voor aan je begeleider voordat je verder bouwt. Een sterke basis voorkomt dat je later hele hoofdstukken moet herschrijven. Zie ook een plan van aanpak voor je scriptie.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een probleemstelling en een hoofdvraag?
De probleemstelling beschrijft wat er mis is en waarom dat ertoe doet. De hoofdvraag is de vraag die je onderzoek beantwoordt om dat probleem beter te begrijpen of op te lossen.
Hoe lang is een probleemstelling?
Vaak een of enkele alinea's. Bij sommige opleidingen is het een uitgebreidere paragraaf. Duidelijkheid en onderbouwing zijn belangrijker dan lengte.
Mag een probleemstelling een vraag zijn?
Bij sommige opleidingen wordt de hoofdvraag ook probleemstelling genoemd. Controleer welke definitie je opleiding hanteert.
Vervolgstap
Twijfel je of je probleemstelling sterk genoeg is als basis voor je onderzoek? Laat je opzet analyseren en krijg concreet inzicht in wat beter kan. Je kunt ook direct bellen, mailen of WhatsAppen.
Vraag je afstudeeranalyse aan