Wat is beschrijvend onderzoek?

Beschrijvend onderzoek, ook wel descriptief onderzoek, brengt een situatie, groep of verschijnsel zo nauwkeurig mogelijk in kaart. Het beantwoordt vragen als ‘wat’, ‘hoe vaak’ en ‘hoe ziet het eruit’. Het zoekt niet primair naar oorzaken of oplossingen, maar naar een betrouwbaar beeld van de huidige situatie.

Voorbeelden van beschrijvende vragen: ‘Hoe ervaren medewerkers het nieuwe roostersysteem?’ of ‘Hoe vaak en waarover dienen klanten klachten in?’. Beschrijvend onderzoek kan zowel kwalitatief (interviews, observaties) als kwantitatief (vragenlijsten, registraties) zijn.

Het verschil met andere onderzoekstypen

Naast beschrijvend onderzoek zijn er onder meer verkennend onderzoek (een nieuw onderwerp verkennen), verklarend onderzoek (oorzaken of verbanden achterhalen), toetsend onderzoek (een verwachting of hypothese toetsen), evaluerend onderzoek (beoordelen of iets werkt) en ontwerpgericht onderzoek (een oplossing ontwikkelen en testen).

Veel praktijkgerichte scripties combineren types: eerst beschrijven hoe de situatie is, daarna verklaren waarom en tot slot een advies of product ontwerpen. Welke typen je opleiding onderscheidt, staat vaak in de methodologische handleiding.

Wanneer past beschrijvend onderzoek?

Beschrijvend onderzoek past als er nog geen duidelijk beeld is van de situatie, als je organisatie behoefte heeft aan feiten voordat er keuzes worden gemaakt, of als een deelvraag om een inventarisatie vraagt. Het is vaak een goede eerste stap in een groter onderzoek.

Kies je hoofdvraag wel met zorg. Als je opdrachtgever een advies verwacht, is een volledig beschrijvend onderzoek meestal te weinig: je moet dan ook iets zeggen over oorzaken of oplossingen. Zie een hoofdvraag voor praktijkgericht onderzoek formuleren.

Valkuil: een scriptie die ‘te beschrijvend’ is

Een veelgehoorde kritiek is dat een scriptie ‘te beschrijvend’ is. Dat betekent meestal niet dat beschrijven fout is, maar dat de analyse ontbreekt: je laat zien wat respondenten zeggen, maar niet wat dat betekent, hoe het samenhangt of hoe het zich verhoudt tot de theorie.

Lees voor deze situatie wat je doet als je scriptie te beschrijvend is en als je analyse niet diep genoeg is.

Beschrijvend onderzoek verantwoorden

Leg in je methodehoofdstuk uit waarom een beschrijvende aanpak past bij je vraag en wat je ermee wilt bereiken. Beschrijf hoe je zorgt dat het beeld betrouwbaar en volledig is, bijvoorbeeld door verschillende bronnen te combineren.

Zie voor de uitwerking een methodehoofdstuk schrijven en de opbouw van een hbo-scriptie.

Veelgestelde vragen

Wat is een voorbeeld van beschrijvend onderzoek?

Bijvoorbeeld onderzoek naar hoe medewerkers een nieuw systeem ervaren, of een inventarisatie van het aantal en soort klachten in een jaar.

Is beschrijvend onderzoek kwalitatief of kwantitatief?

Allebei kan. Je kunt een situatie beschrijven met interviews en observaties, of met vragenlijsten en cijfers.

Is beschrijvend onderzoek genoeg voor een hbo-scriptie?

Dat hangt af van je vraag en de eisen van je opleiding. Als een advies of product wordt verwacht, is alleen beschrijven meestal niet voldoende.

Vervolgstap

Twijfel je of je onderzoekstype past bij je vraag en wat je opdrachtgever verwacht? Laat je opzet analyseren en krijg helder advies. Je kunt ook direct bellen, mailen of WhatsAppen.

Vraag je afstudeeranalyse aan